Jerzy Klistała

biogram - bibliografia - o Autorze - zobacz też - Blog - w encyklopedii

Kontakt z Autorem:
jerzy2212@interia.pl

Książki Jerzego Klistały zawierające bogatą dokumentację, zaopatrzone w przypisy, bibliografię i rozległy indeks osobowy, to praca przede wszystkim o walorach historycznych - świadectwo ocalonej pamięci. (...) To czego dokonał zasługuje na podziw i szacunek.

Tadeusz Kijonka


kilka zdjęć

Spotkanie autorskie w Zespole Szkół Urszulańskich w Rybniku, 19 marca 2014 roku

Pan Jerzy Klistała jest bardzo serdecznym, pracowitym człowiekiem, który nam i mlodzieży nie pozwala zapomnieć o tych, którzy cierpieli za Ojczyznę

Barbara Szymon

prezentacja - zobacz

Uczestnicy: nauczyciele historii, około 40 uczniów liceum i gimnazjum
oraz kilkunastu nauczycieli bibliotekarzy


Jerzy Klistała urodzony 1935 r. w Rybniku,
syn Jana i Heleny z d. Żurek.

Wykształcenie średnie techniczne - absolwent Technikum Budowy Maszyn Górniczych w Rybniku. Od 1954 r. pracował w kopalni Rymer w Niedobczycach - w dozorze technicznym (pod ziemią) do 1960 r.

Po zawarciu związku małżeńskiego przeniósł się do Czechowic-Dziedzic i podjął pracę w Rafinerii Nafty "Czechowice".
Od 1968 r. pracował w Fabryce Samochodów Małolitrażowych w Bielsku-Białej, skąd odszedł na rentę inwalidzką w 1990 r.

Ciężko doświadczony przeżyciami okupacyjnymi (zginął jego ojciec w KL Auschwitz, wujek, była tam więziona siostra jego mamy), więc podjął się próby uratowania okupacyjnych wspomnień.

Powód był właściwie dosyć zasadniczy, gdyż o wielu znanych mu faktach - kompetentni byli członkowie ZWZ/AK woleli zachowywać powściągliwe lub całkowite milczenie. (Na przykład Mieczysław Brzosta w swojej publikacji Rybnicki Inspektorat Armii Krajowej nie wspominał o Stanisławie Sobiku - współtwórcy ZWZ w Rybniku, wielkim patriocie i osobowości w rybnickiej konspiracji z lat 1940-1943).


Artykuł poświęcony Jerzemu Klistale:


Bibliografia:

Jerzy Klistała debiutował dosyć obszernym artykułem o KL Auschwitz w styczniowym numerze z 1999 r. (Nr 1/39) miesięcznika społeczno-kulturalnego "Śląsk".

"Dziennik Zachodni. Tygodnik Powiatowy. Rybnik". 5 grudnia 2008 nr 49 s. 2.


W kwietniu 2002 r. ukazała się jego książka: Działacze rybnickiego ZWZ/AK w obozach koncentracyjnych. - to kontynuacja ujawniania historii organizacji konspiracyjnej ZWZ/AK w Rybniku (str. 233 format A5).
  • Jerzy Klistała: Działacze Rybnickiego ZWZ/AK w obozach koncentracyjnych. Bielsko-Biała: Prasa Beskidzka, 2002. ISBN 83-916718-0-1.

W 2002 r. w Kalendarzu Beskidzkim zamieszczono dosyć obszerne opracowanie tego Autora pt. Obozowe koszmary - poświęcone Stanisławowi Dzień, jego rodzicom i członkom ZWZ/AK z Bielska i Białej.

powrót


W 2003 r. ukazała się druga część książki Działacze rybnickiego ZWZ/AK w obozach koncentracyjnych (str. 263 format A5).
  • Jerzy Klistała: Działacze Rybnickiego ZWZ/AK w obozach koncentracyjnych. cz. II. Bielsko-Biała: Prasa Beskidzka, 2003. ISBN 83-916718-5-2.

powrót


Cykl artykułów, który ukazał się między 2 marca a 6 kwietnia 2005 roku w tygodniku: "Nowiny" zawsze na stronie 23 pod wspólnym tytułem:

Lista śmierci.

To wykaz nazwisk mieszkańców, którzy podczas ostatniej wojny zostali osadzeni w hitlerowskich obozach.

Niedawno minęła 60. rocznica wyzwolenia obozu koncentracyjnego Auschwitz-Birkenau, wkrótce minie tyle samo lat od zakończenia drugiej wojny światowej, która zabrała życie tysiącom osób także z naszego regionu. Jerzy Klistała, który pochodzi z Rybnika, jest więc związany z tą ziemią i tematem, zwłaszcza że jego rodzice byli członkami ruchu oporu, postanowił wyjaśnić wszystkie tajemnice związane z ofiarami hitlerowskich obozów. Wydał już dwie książki pt. "Działacze rybnickiego ZWZ/AK w obozach koncentracyjnych", o których pisały także "Nowiny". Obecnie przygotowuje słownik ' biograficzny osób z terenów Rybnika, Wodzisławia i Żor, które w latach 1940-1945 zostały osadzone w obozach zagłady. Wykaz, powstający w oparciu o dokumentację Muzeum Oświęcimskiego, zawiera już 430 nazwisk.


W 2005 r. z inicjatywy bielsko-bialskiego działacza harcerskiego i społecznika (a także byłego więźnia KL Auschwitz) J. Drożdża, podjął się napisania kolejnej książki o walorach historycznych - Harcerstwo w miastach i powiatach Bielska i Białej w latach 1925-1949 (str. 379 format B5).
  • Jerzy Klistała: Harcerstwo w miastach i powiatach Bielska i Białej w latach 1925-1949 : Relacje, wspomnienia, życiorysy. Bielsko-Biała: Prasa Beskidzka, 2005. ISBN 83-916718-6-0.

Kronika Beskidzka z 30 czerwca 2005 nr 26


powrót

MARTYROLOGIUM MIESZKAŃCÓW ZIEMI RYBNICKIEJ, WODZISŁAWIA ŚL., ŻOR, RACIBORZA W LATACH 1939-1945 - SŁOWNIK BIOGRAFICZNY.
Martyrologium mieszkańców Ziemi Oświęcimskiej, Andrychowskiej, Wadowickiej oraz Zatora, Jaworzna, Chrzanowa, Trzebini, Kęt, Kalwarii Zebrzydowskiej w latach 1939-1945 - słownik biograficzny.
Żołnierze Rybnickiego ZWZ/AK, POP, PTOP w obozach koncentracyjnych: Auschwitz-Birkenau, Mauthausen, Gusen, Dachau, Ravensbrück, Buchenwald, Majdanek, Oranienburg, Sachsenchausen, Flossenbürg - i innych...
Martyrologium mieszkańców Bielska, Białej, Bystrej, Czechowic, Dziedzic, Jasienicy, Jaworza, Komorowic, Kóz, Mikuszowic, Porąbki, Szczyrku, Wilamowic, Wilkowic, Zabrzega w latach 1939 - 1945 : Słownik biograficzny
Martyrologium mieszkańców Żywca, Jeleśni, Koszarawy, Lipowej, Łękawicy, Łodygowic, Milówki, Rajczy, Suchej, Węgierskiej Górki i innych w latach 1939 - 1945 : Słownik biograficzny
To już kolejna, dziewiąta książka o byłych więźniach obozów koncentracyjnych czyli uzupełnienie do wcześniej wydanych Martyrologium: Mieszkańców Ziemi Rybnickiej, Mieszkańców Ziemi Oświęcimskiej, Mieszkańców Ziemi Bielska Bialskiej i Mieszkańców Ziemi Żywieckiej. Chyba jednak najlepszym wprowadzeniem do tego opracowania jest tekst przedmowy dobranej z książki Jerzego Ptakowskiego do wydanej przez siebie książki "Oświęcim bez cenzury i bez legend".
Ten były więzień, w taki oto sposób wprowadza nas do wspomnień o pobycie w jednym z kilku obozów w jakich przeżywał swoją golgotę:
[...] Oświęcim to otchłań. Ciągnie w głąb wspomnieniami wszystkich, którzy nad tą przepaścią zawiśli. Trudno było przenieść na papier przeżycia obozowe, gdy rany krwawiły. Jeszcze trudniej dziś, gdy rodzą się pytania, czy przeżycia te były rzeczywistością czy tylko koszmarnym snem. Nie dziwię się, że są ludzie, którzy w istnienie obozów nie chcą wierzyć. Próbują w ten sposób uspokoić sumienie, które nie pozwala się uśpić.
Bądźmy, proszę, cierpliwi i wyrozumiali wobec okaleczonych, półżywych, wyziewami krematoriów zatrutych, gdy wspominają przeszłość. Jest nas już tak niewielu! Cztery miliony naszych kolegów zmarłych, zagazowanych i zamęczonych w oświęcimskiej katordze już ust nie otworzy. Jęk ich zatrzymał się w widłach Soły i Wisły. [...]
W dalszej przedmowie autor zastanawia się, czy wobec "ogromu literatury dotyczącej obozów celowe jest ukazanie się jeszcze jednej książki poświęconej Oświęcimiowi?".
Cóż, opracowuję i ja od kilku lat słowniki biograficzne i niemal otaczają mnie zewsząd życiorysy tych - którzy byli skazani na golgotę w hitlerowskich obozach zagłady. Mnie los oszczędził tego typu tragicznych przeżyć, wczuwam się jednak w ich ekstremalne przeżycia, doświadczane lęki, strach, upokorzenia, męczeństwo. W mojej wyobraźni materializują się ICH zachowania, obrazy ludzi, którzy mieli określone plany, marzenia, perspektywy na dalsze życie, a które rasa nadpanów to wszystko w tak brutalny sposób unicestwiła. Traktuję ICH jak najbliższych, gdyż męczennicy obozów koncentracyjnych, więzień hitlerowskich, polenlagrów, obozów jenieckich, poprzez cierpienie na jakie zostali skazani, zasługują na najwyższą serdeczność, szacunek i pamięć.
Krzysztof Kiereś, Jerzy Klistała: Z ich krwi i cierpień nasza wolność. Istebna, Jaworzynka, Koniaków 1939-1945. Część I. Istebna: Gminny Ośrodek Kultury w Istebnej, 2011. ISBN 978-83-933025-0-5.
Nowa publikacja Jerzego Klistały:
  • Jerzy Klistała: Martyrologium mieszkańców Ziemi Cieszyńskiej w latach 1939-1945 : Słownik biograficzny. Cieszyn: Stowarzyszenie "Wszechnica", 2011. ISBN 978-83-924495-0-8.
Jerzy Klistała: Martyrologium mieszkańców Zaolzia w latach 1939-1945 : Słownik biograficzny Tom I (a-j). Cieszyn: Stowarzyszenie "Wszechnica", 2011. ISBN 978-83-924495-2-2.
Jerzy Klistała: Koszmary z hitlerowskich polenlagrów, więzień i konzentrationsagrów w latach 1939-1945
Jerzy Klistała: Martyrologium mieszkańców Zaolzia w latach 1939-1945 : Słownik biograficzny Tom II (k-o). Cieszyn: Stowarzyszenie "Wszechnica", 2013. ISBN 978-83-924495-4-6

Wstęp - zobacz

Na wzór Yad Vashem wyławiam od zapomnienia pojedyncze osoby, ofiary okupacji hitlerowskiej z lat 1939-1945 - uznając za niedopuszczalne, by zadawalać się wepchnięciem wszystkich w jedną mogiłę z okolicznościową tablicą "Ku czci poległym w walce o wyzwolenie Ojczyzny". Każdy z Nich miał imię i nazwisko, gdy w obozie koncentracyjnym stawał się nic nie znaczącym numerem.
Przywracając pamięć ofiarom jw., kieruję się słowami byłej więźniarki Haliny Birenbaum: Pozostali tam nasi najdrożsi - ci, co poświęcili się za innych, co zginęli natychmiast, i tacy, którzy konali w powolnej agonii, wśród najgorszych męczarni i odczłowieczenia. Jak można o tym milczeć?
 "I zostaną w mej myśli, - i w drodze żywota
Jak kompas pokażą mi, powiodą, gdzie cnota:
Jeśli zapomnę o nich, Ty, Boże na niebie,
Zapomnij o mnie. 
-"
                            A. Mickiewicz z I Aktu, III części Dziadów.

Jerzy Klistała: Martyrologium mieszkańców Zaolzia w latach 1939-1945 : Słownik biograficzny Tom III (p-ż) z uzupełnieniami do tomu I oraz II. Cieszyn: Stowarzyszenie "Wszechnica", 2014. ISBN 978-83-924495-5-3

5,5 tys. bohaterów w Czeskim Cieszynie Urszula Rogólska - http://bielsko.gosc.pl/gal/pokaz/2203156.Pamiec-o-Zaolziakach-ocalona/2#gt

To nie byli ludzie o głośnych, zasłużonych nazwiskach, ale zwyczajni, prości mieszkańcy wiosek, robotnicy fabryk. Ale kiedy trzeba było, poszli walczyć w obronie Polski...

Jerzy Klistała (z lewej) i prof. Daniel Kadłubiec zachwycony jego pasjonarską działalnością, ocalającą pamięć o zwykłych Polakach zamordowanych w latach 1939-45.

Tak o bohaterach swoich książek mówił Jerzy Klistała 15 października w kawiarni "Avion" w Czeskim Cieszynie. To tu Stowarzyszenie "Wszechnica" z Cieszyna, ze swoim prezesem Ryszardem Macurą na czele, zorganizowało promocję kolejnego, trzeciego tomu "Martyrologium mieszkańców Zaolzia w latach 1939-1945"

J. Klistała to historyk pasjonat, rocznik 1935. Od kilkunastu lat przywraca pamięć o tysiącach osób, które w czasie II wojny światowej oddały życie za Polskę. Jego prace przyjmują formę martyrologiów - słowników biograficznych. Wśród prac J. Klistały są m.in. martyrologia mieszkańców jego rodzinnej ziemi rybnickiej, oświęcimskiej, bielskiej i bialskiej, Żywiecczyzny i Śląska Cieszyńskiego. Teraz ukazała się najobszerniejsza praca - trzytomowe martyrologium zaolziańskie, w którym zawarł nazwiska 5,5 tys. osób.

- Idea, która nas zgromadziła, to postawa wyjątkowych bohaterów listy liczącej ponad 5 tys. nazwisk, dla których jedyną bramą do nowej, szczęśliwej jakości życia były komory gazowe i piece krematoryjne - mówiła Jolanta Macura, prowadząca spotkanie w Czeskim Cieszynie. - To są osoby wyjątkowe. I to spotkanie ma nie tyle upamiętnić każdą z nich, ile uobecnić. Każda być może przed śmiercią doświadczyła nieludzkiej siły grozy i mocy nienawiści. Ale każda z nich miała swój życiorys. Była człowiekiem, który zwyczajnie przeżywał swoje życie - śmiał się, cieszył, bo życie człowieka to nie tylko pasmo smutków. Odziedziczyli polskość. I to było ich winą. To oni są bohaterami dzisiejszego spotkania.

Praca nie miałaby szans zobaczenia światła dziennego, gdyby nie grono osób. A wśród nich na pierwszym miejscu J. Klistała wymienia dr nauk medycznych Helenę Paszek, córkę dr. Józefa Mazurka, legendarnego lekarza zaolziańskiego, który w prawie 30 tomach zebrał informacje i fotografie o tysiącach ofiar obozów ze Śląska Cieszyńskiego i Zaolzia. To dr Paszek udostępniła dokumenty J. Klistale i służyła pomocą w docieraniu do źródeł. W 2011 roku, dzięki Andrzejowi Sikorze, byłemu szefowi katowickiego IPN, J. Klistała spotkał się z R. Macurą. Wspólnymi siłami szukali możliwości wydania niezwykłych publikacji.

Sprzymierzeńców znaleźli m.in. w Annie Olszewskiej, konsul generalnej RP w Ostrawie, oraz szefach Fabryki Maszyn i Urządzeń "OMAG" w Brzezince, a także - tradycyjnie już - w Radzie Ochrony Pamięci Walk i Męczeństwa oraz Fundacji Pamięci Ofiar Obozu Zagłady Auschwitz-Birkenau.

W czasie spotkania, wśród bardzo licznego grona słuchaczy, byli dr Paszek, prof. Daniel Kadłubiec, który służył wsparciem naukowca i dopinguje J. Klistałę do dalszych prac, a także Izabela Piskorz, absolwentka historii na Uniwersytecie Jagiellońskim, autorka pracy naukowej o doktorze Mazurku. Na spotkaniu przedstawiła jego bogaty życiorys.

Prof. Kadłubic podkreślał zwłaszcza odkrywczą i pionierską pracę Jerzego Klistały w rozdziale martyrologium mówiącym o działalności kobiet w polskim ruchu oporu.

- Chwała takim kronikarzom - mówiła w Czeskim Cieszynie Anna Olszewska. - Pan Jerzy przywrócił oblicza ludzi, o których pamięć jest naszym obowiązkiem. My wszyscy jesteśmy zobowiązani do tego, żeby nieść pamięć o historii naszego narodu, swoich bliskich, o wszystkich, którzy ten świat budowali dla nas, bądź w imię najwyższych wartości, które nazywają się: miłość, nadzieja, rodzina, ojczyzna, oddali życie.

Pani konsul zadeklarowała finansowe wsparcie dla dalszych tego typu przedsięwzięć.

Spotkaniu towarzyszyła muzyka F. Chopina w wykonaniu Katarzyny Hatalak, studentki Akademii Muzycznej w Katowicach oraz montaż słowno-muzyczny przygotowany przez młodzież I LO im. A. Osuchowskiego w Cieszynie pod kierunkiem Agaty Ogórek.

Obecnie Jerzy Klistała pracuje nad słownikiem biograficznym obejmującym nazwiska polskich harcerzy, którzy walczyli o Polskę w czasach totalitaryzmów. Prawdopodobnie ukaże się on już w przyszłym roku.

W kawiarni "Avion" w Czeskim Cieszynie odbyła się promocja kolejnego tomu "Martyrologium mieszkańców Zaolzia w latach 1939-45", zredagowanego przez Jerzego Klistałę. Autor od lat ocala pamięć o mieszkańcach regionu, którzy zginęli w czasie II wojny światowej. Dzięki niemu w "Martyrologiach..." zaolziańskich uwzględniono nazwiska ponad 5,5 tys. osób. Spotkanie zorganizowało Stowarzyszenie "Wszechnica" z jego prezesem Ryszardem Macurą. Gośćmi byli także: Anna Olszewska, konsul generalny RP w Ostrawie, i inni sponsorzy "Martyrologium...", dr Helena Paszek, której ojciec Józef Mazurek ocalił pamięć o tysiącach Zaolziaków, spisując grube tomy not biograficznych o nich, a także prof. Daniel Kadłubiec i Izabela Piskorz, autorka pracy magisterskiej o dr. Mazurku. Program artystyczny przedstawili uczniowie I LO im. A. Osuchowskiego w Cieszynie pod kierunkiem Agaty Ogórek i Katarzyna Hatalak, studentka Akademii Muzycznej w Katowicach.


TNBSP w Rybniku -  strona główna

Prezes TNBSP Oddziału w Rybniku i Doradca Metodyczny:
mgr Romana Piecha:
tnbsp.rybnik@gmail.com

Twórca i opiekun witryny: mgr Gabriela Bonk: gabriela.bonk@gmail.com